Àwọn ìwádìí lórí àwọn agbègbè ti krómósómù Y tí a jogún papọ̀ (àwọn ẹgbẹ́ haplogroups), fi hàn pé Yúróòpù ní àwọn ẹgbẹ́ ènìyàn mẹ́rin, èyí ni R1b-M269, I1-M253, I2-M438 àti R1a-M420, èyí tí ó tọ́ka sí orísun baba mẹ́rin tí ó yàtọ̀ síra. Ẹgbẹ́ R1b-M269 ni ẹgbẹ́ tí ó wọ́pọ̀ jùlọ tí ó wà ní àwọn orílẹ̀-èdè Wales, Ireland, England, Germany, Spain, Netherlands, France àti Poland nígbà tí I1-M253 ní orísun rẹ̀ ní Àríwá Yúróòpù tí a sì rí ní ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ lónìí ní àwọn orílẹ̀-èdè Sweden, Finland, Denmark, Iceland, àti Norway. I2-M438 ní orísun rẹ̀ ní Gúúsù àti Ìlà-Oòrùn, a sì rí i ní ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ lónìí ní Sicily, Celtec, Bosnia, Herzegovina àti Switzerland. Ẹgbẹ́ R1a-M420 ní orísun rẹ̀ ní Eurasia àti Gúúsù Ìwọ̀-Oòrùn Asia ní nǹkan bí ọdún 25000 sẹ́yìn. Ẹgbẹ́ ènìyàn mìíràn tí ó yàtọ̀ síra ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn ènìyàn Roma tí wọ́n jẹ́ ti ẹgbẹ́ haplogroup H1a1a-M82, ó ní orísun rẹ̀ ní agbègbè àríwá-ìwọ̀-oòrùn ti agbègbè Íńdíà.
Agbègbè Yúróòpù ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà àti ìṣíkiri. Pẹ̀lú èyí, a ti ṣàpèjúwe ilẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bí ibi tí ó yọ́ pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí ó ní oríṣiríṣi ìpilẹ̀ṣẹ̀ àti àṣà tí wọ́n ń gbé pọ̀ tí wọ́n sì ń gbé pọ̀. Láti lè lóye ìpilẹ̀ṣẹ̀ baba àwọn ènìyàn tí ń gbé ní Yúróòpù lónìí, ó ṣe pàtàkì láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìyàtọ̀ krómósómù Y àti bí ó ṣe ń ṣe àfikún sí ìpínkiri àti ìdàgbàsókè ìpìlẹ̀ àtọmọkùnrin . Àwọn ìwádìí lórí ìyípadà krómósómù Y fihàn wíwà àwọn ẹgbẹ́ haplogroup pàtàkì mẹ́rin, èyí ni R1b-M269, I1-M253, I2-M438 àti R1a-M420 1.
Ẹgbẹ́ R1b-M269 ni ẹgbẹ́ tó wọ́pọ̀ jùlọ tó bẹ̀rẹ̀ ní nǹkan bí ọdún 4000 sí 10000 sẹ́yìn ní agbègbè Basque ti France àti Spain 2 , ó sì wà lára àwọn ọkùnrin tó tó mílíọ̀nù 110 ti ilẹ̀ Yúróòpù . Ó wà ní àwọn orílẹ̀-èdè Wales, Ireland, England , Germany, Spain, Netherlands, France àti Poland, ó sì ń pọ̀ sí i ní ìpele ìlà-oòrùn sí ìwọ̀-oòrùn, ó sì wọ́pọ̀ ní Poland ní 22.7%, ní ìfiwéra pẹ̀lú Wales ní 92.3%. Ó yani lẹ́nu pé, a ti so haplotype yìí pọ̀ mọ́ àwọn ilẹ̀ Yúróòpù tó yàtọ̀ síra, pàápàá jùlọ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.
I1-M253 ti bẹ̀rẹ̀ láti Àríwá Yúróòpù ní nǹkan bí ọdún 5070 sẹ́yìn, a sì ń rí i ní ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ orílẹ̀-èdè bíi Sweden, Finland, Denmark, Iceland, àti Norway lónìí.
I2-M438 ti bẹ̀rẹ̀ láti Gúúsù àti Ìlà Oòrùn Yúróòpù ní nǹkan bí ọdún 33000 sẹ́yìn, a sì ń rí i ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà lónìí ní Sicily, Celtec, Bosnia, Herzegovina àti Switzerland.
R1a-M420 ti bẹ̀rẹ̀ ní Eurasia àti Gúúsù Ìwọ̀ Oòrùn Asia ní nǹkan bí ọdún 25000 sẹ́yìn, a sì ń rí i lọ́wọ́lọ́wọ́ ní àwọn ènìyàn tó gbòòrò láti Scandinavia àti Àárín Gbùngbùn Yúróòpù títí dé gúúsù Siberia àti Gúúsù Éṣíà.
Ẹgbẹ́ àwọn ènìyàn ilẹ̀ Yúróòpù mìíràn tí wọ́n ní haplogroup lórí krómósómù Y ti H1a1a-M82 3 , tí ó ní ènìyàn mílíọ̀nù 10—12 mílíọ̀nù, tí wọ́n kóra jọ ní agbègbè ìlà-oòrùn àti àárín gbùngbùn Yúróòpù bíi Romania, Bulgaria, Hungary àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ lọ́wọ́lọ́wọ́, ló ti wá láti agbègbè àríwá-ìwọ̀-oòrùn ti ilẹ̀ Íńdíà. Àwọn ènìyàn wọ̀nyí ni a mọ̀ sí Roma ènìyàn mẹ́rin.
Nítorí náà, láìka àwọn ìṣíkiri sí, àwọn ará Yúróòpù rí bí àwọn ẹgbẹ́ tó yàtọ̀ síra nínú ìran wọn, tí wọ́n sì ti pa orúkọ baba wọn mọ́.
***
To jo:
- Navarro-López B, Granizo-Rodríguez E, Palencia-Madrid L et al. Atunyẹwo Phylogeographic ti Y chromosome haplogroups ni Yuroopu. Int J Legal Med 135, 1675-1684 (2021). DOI: https://doi.org/10.1007/s00414-021-02644-6
- Lucotte G. Pataki Y-Chromosome Haplogroup R1b-M269 ni Iwọ-Oorun-Europe, ti a pin nipasẹ awọn SNP mẹta S21/U106, S145/L21 ati S28/U152, Ṣe afihan Afihan Ko o ti Iyatọ Agbegbe. Ilọsiwaju ni Anthropology, 5, 22-30 (2015). DOI: https://doi.org/10.4236 / aa.2015.51003.
- Rai N, Chaubey G, Tamang R, et al. Ẹkọ Phylogeography ti Y-Chromosome Haplogroup H1a1a-M82 Ṣafihan Iṣeṣe Oti Ilu India ti Awọn olugbe Ilu Romani Yuroopu. PLoS ỌKAN 7 (11): e48477 (2012). DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0048477
- Jayaraman K S. European Romanis wa lati ariwa iwọ-oorun India. Iseda India (2012). DOI: https://doi.org/10.1038/nindia.2012.179
***
