Àwọn ẹ̀rọ tí a lè wọ̀ ti di ohun tí ó wọ́pọ̀, wọ́n sì ń pọ̀ sí i. Àwọn ẹ̀rọ wọ̀nyí sábà máa ń so àwọn ohun èlò biomaterial pọ̀ mọ́ ẹ̀rọ itanna. Àwọn ẹ̀rọ electro-magnetic kan tí a lè wọ̀ ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun èlò ìkórè agbára ẹ̀rọ láti pèsè agbára. Lọ́wọ́lọ́wọ́ , kò sí “ìfọwọ́sowọ́pọ̀ electro-genetic tààrà” tí ó wà. Nítorí náà, àwọn ẹ̀rọ tí a lè wọ̀ kò lè ṣètò àwọn ìtọ́jú tí ó dá lórí jiini tààrà. Àwọn olùwádìí ti ṣe àgbékalẹ̀ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ electro-genetic àkọ́kọ́ tí ó mú kí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ transgene nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn. Tí a pè ní DART (ìmọ̀ ẹ̀rọ ìṣàtúnṣe DC current-actuated), ó ń lo ìpèsè DC láti ṣe àwọn ẹ̀yà atẹ́gùn tí ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn olùgbékalẹ̀ synthetic fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀. Nínú àpẹẹrẹ eku oníyàbà type 1, ẹ̀rọ náà ru àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn tí a fi sínú abẹ́rẹ́ sókè láti tú insulin jáde tí ó mú kí ìwọ̀n suga ẹ̀jẹ̀ déédéé padà.
Àwọn ẹ̀rọ itanna tí a lè wọ̀ bíi smartwatches, àwọn ohun èlò ìtọ́pasẹ̀ ara, àwọn agbọ́rọ̀ VR , àwọn ohun ọ̀ṣọ́ ọlọ́gbọ́n, àwọn gíláàsì tí a lè lò lórí ìkànnì ayélujára, àwọn agbọ́rọ̀ bluetooth àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀rọ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìlera jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀ ní àwọn ọjọ́ wọ̀nyí, wọ́n sì ń pọ̀ sí i ní pàtàkì ní ìlera. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn ẹ̀rọ tí kì í ṣe abẹ́lé, tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìlera máa ń so àwọn ohun èlò biomaterial (pẹ̀lú àwọn enzymu) pọ̀ mọ́ ẹ̀rọ itanna, a sì máa ń lò wọ́n láti ṣe àyẹ̀wò ìrìnàjò, àwọn àmì pàtàkì àti àwọn àmì biomarkers nínú biofluids (oogun, itọ́, omi àárín àti omi). Àwọn ẹ̀rọ tí a lè wọ̀ tún máa ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìkórè agbára ẹ̀rọ láti pèsè agbára.
Àwọn ẹ̀rọ tí a lè wọ̀ tí a so pọ̀ ṣe ipa pàtàkì nínú gbígbà àwọn ìwífún nípa ìlera àwọn ènìyàn tí ó lè wúlò nínú pípèsè ìtọ́jú ìlera ti ara ẹni pẹ̀lú àwọn ìtọ́jú tí a fi jínì ṣe. Àtọ̀gbẹ Iru 1 jẹ́ ọ̀kan lára irú ipò kan níbi tí ẹ̀rọ ìṣàyẹ̀wò tí a lè wọ̀ lè ru àti ṣàkóso ìfarahàn insulin nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn tí a ti fi sínú awọ ara láti tú insulin jáde kí ó sì mú ìwọ̀n suga ẹ̀jẹ̀ padà déédé. Àwọn ẹ̀rọ náà yóò nílò ìfarahàn electro-genetic láti ṣàkóso ìfarahàn jiini. Ṣùgbọ́n nítorí àìsí ìfarahàn ìbánisọ̀rọ̀ iṣẹ́-ṣíṣe, àwọn ayé ẹ̀rọ itanna àti jiini kò bá ara mu rárá, àwọn tí a lè wọ̀ kò sì tíì ṣe àgbékalẹ̀ láti pèsè àwọn ìtọ́jú tí a fi jínì ṣe.
Àwọn olùwádìí ní ETH Zurich, Basel, Switzerland ti ṣe àṣeyọrí láìpẹ́ yìí láti ṣe àgbékalẹ̀ irú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ bẹ́ẹ̀ tí ó mú kí ẹ̀rọ itanna kan lè bá ayé ìbílẹ̀ sọ̀rọ̀ nípa lílo ìṣàn DC tí ó kéré. Àkọlé rẹ̀ ni DART (ìmọ̀-ẹ̀rọ ìlànà ìṣiṣẹ́ ìṣàn taara), èyí ń mú àwọn ìpele atẹ́gùn tí kò léwu wá láti ṣe àtúnṣe àwọn olùgbékalẹ̀ ìṣiṣẹ́ ara tí ó ń yí padà. Nínú àpẹẹrẹ eku, lílò rẹ̀ yọrí sí rere fún àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn tí a fi sínú awọ ara láti tú insulin jáde àti láti mú ìwọ̀n sùgà ẹ̀jẹ̀ padà.
Ni akoko yii, DART dabi ẹni ti o ni ileri, ṣugbọn o ti lọ nipasẹ awọn iṣoro ti awọn idanwo ile-iwosan ati ṣe afihan iyi rẹ ni awọn ofin ti ailewu ati imunadoko. Ni ọjọ iwaju, awọn ẹrọ itanna ti o wọ pẹlu DART le wa ni ipo lati ṣe eto awọn ilowosi iṣelọpọ taara.
***
To jo:
- Kim J., et al., 2018. Bioelectronics Wearable: Awọn Ẹrọ Itanna Ti Awọ Ti Ara-Ipilẹ Enzyme. Acc. Chem. Res. 2018, 51, 11, 2820-2828. Ọjọ Atẹjade: Oṣu kọkanla ọjọ 6, Ọdun 2018. DOI: https://doi.org/10.1021/acs.accounts.8b00451
- Huang, J., Xue, S., Buchmann, P. et al. 2023. An electrogenetic ni wiwo to eto mammalian Jiini ikosile nipa taara lọwọlọwọ. Iseda Metabolism. Atejade: 31 Oṣu Keje 2023. DOI: https://doi.org/10.1038/s42255-023-00850-7
***
